Κύκλος Προβολών: Οι Πολλαπλές Πτυχές της Εργασίας

Κεφάλαιο Α’ – Η Ανάγκη για Αξιοπρέπεια

§ 2 – Ο Θάνατος του Εργάτη

Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου ’17, στις 9:30μ.μ., στο Κοινωνικό Κέντρο Πάτρας

Ο Θάνατος του Εργάτη / Workingman’s Death
[Michael Glawogger, 2005 – 122′]

 

Δε μπορείς να τρως για οχτώ ώρες την ημέρα, ούτε να πίνεις για οχτώ ώρες την ημέρα – ούτε να κάνεις έρωτα για οχτώ ώρες την ημέρα – το μόνο που μπορείς να κάνεις για οχτώ ώρες είναι να δουλεύεις. Το οποίο είναι και η αιτία του γιατί ο άνθρωπος κάνει τον εαυτό του και όλους τους άλλους τόσο άθλιους και δυστυχισμένους.

ΓΟΥΙΛΙΑΜ ΦΩΚΝΕΡ

Βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα, με την εξέλιξη της τεχνοεπιστήμης να είναι αλματώδης, παρέχοντας τη δυνατότητα στην πλειονότητα του – οικονομικά – ισχυρότερου δυτικού κόσμου να καλύπτει τις βασικές του ανάγκες με έναν πλήρως βιομηχανοποιημένο τρόπο, με αντάλλαγμα την μισθωτή του εργασία. Χωρίς να παραβλέπουμε τις εξαιρέσεις διαφόρων – οριακά – δυστοπικών αστικών γκέτο, η τροφή, η ένδυση, η στέγαση και η υγιεινή αποτελούν ζητήματα ως επί τω πλείστον λυμένα, με το αθέατο, για την πλειονότητα του κόσμου, τίμημα να πληρώνεται από τις ασθενέστερες οικονομικά περιοχές της υφηλίου, μέσα στο παγκοσμιοποιημένο πλέγμα οικονομικών συναλλαγών. Αυτή η φαινομενική οικονομική ευμάρεια του λεγόμενου «προηγμένου» ή «ανεπτυγμένου» κόσμου δεν οφείλεται, αλλού, παρά στην εκμετάλλευση της εργασίας ανθρώπων του «υπό ανάπτυξη» κόσμου, με τα εισαγωγικά να επισημαίνουν την ειρωνεία και τη φαιδρότητα των όρων. Εκατομμύρια εργάτες σε όλον τον κόσμο δουλεύουν σε απάνθρωπες συνθήκες, μέσα σε ένα σύστημα απόλυτης εκμετάλλευσης για να εξασφαλιστεί το χαμηλό κόστος των προϊόντων, αλλά και υπηρεσιών, τα οποία καταναλώνονται από τις δυτικές κοινωνίες. Αν και δεν είναι αποκλειστικά σύγχρονο φαινόμενο, έχουν γίνει υπολογισμοί που δείχνουν ότι, για να εξασφαλιστεί το βιοτικό επίπεδο και η κάλυψη των αναγκών του μέσου κατοίκου των δυτικών κοινωνιών, εργάζονται αποκλειστικά για κάθε έναν πάνω από 5 με 15 άνθρωποι σε διάφορα μέρη του κόσμου, ενώ φυσικά, πολλαπλάσιοι είναι οι εργαζόμενοι στο δυτικό κόσμο που με τη σειρά τους συντηρούν τους πλουσιότερους, με τη σύγχρονη αθέατη ταξική πυραμίδα να διευρύνεται πολύ πέρα από τα εθνοκρατικά σύνορα, χωρίς βέβαια να ξεχνάμε την σύγχρονη προϋποθηκευμένη εργασία, διαμέσου της χρηματοπιστωτικής πρακτικής δανειοδότησης.

Ο Michael Glawogger με ένα οδοιπορικό σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική «συλλαμβάνει» με την κάμερά του ακραίες συνθήκες χειρωνακτικής εργασίας, εστιάζοντας με αφοσίωση στους ίδιους τους εργάτες. Στο «Θάνατο του Εργάτη» παρακολουθούμε αρχικά ανθρακωρύχους στην Ουκρανία, οι οποία προσπαθούν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην δουλεύοντας σε παράνομα ανθρακωρυχεία, με τις συνθήκες ασφαλείας να απουσιάζουν παντελώς και τα σταχανοφικά «διδάγματα» της σοβιετικής εκβιομηχάνισης να αποτελούν σύγχρονα παραμύθια για μικρά παιδιά. Ακολουθεί η ανάβαση εργατών σε ενεργά ηφαίστεια της Ινδονησίας για την εξόρυξη θειαφιού, με όρους σχεδόν ιεροτελεστίας, με τα κακοτράχαλα μονοπάτια και τον ανύπαρκτο εξοπλισμό να κάνει την κατάβαση να μοιάζει με άθλο. Το υπαίθριο σφαγείο ζώων της Νιγηρίας σοκάρει με το αποτρόπαιο, για τα δυτικά μάτια, θέαμά του, με το διαλυτήριο μεγάλων πλοίων στο Πακιστάν να ακολουθεί με παρόμοιους ρυθμούς. Η χαλυβουργία στην Κίνα εμφανίζεται ως η πλέον εκσυγχρονισμένη εκδοχή αυτής της «ακραίας» ιστορίας, με την αντίστιξη με το, κλειστό πλέον, εργοστάσιο χαλυβουργίας στο Ντούσιμπουργκ της Γερμανίας, που έχει μετατραπεί πια σε «ελεύθερο» πάρκο με τη βοήθεια μιας «εγκατεστημένης» καλλιτεχνικής δημιουργίας, να καταλήγει σε μια ιδιόρρυθμα αμφίσημη εκδοχή για το μέλλον.

Το ντοκιμαντέρ είναι χωρισμένο σε ανάλογα τιτλοφορούμενα κεφάλαια, με την απουσία αφηγητή και τις γνώμες των «ειδικών» να είναι αισθητές για όσους έχουν συνηθίσει τις νόρμες του είδους, δίνοντας τη θέση τους στις εικόνες και τα πλάνα των τόπων εργασίας (επενδυμένα με την εξαιρετική μουσική του John Zorn), την εργατική διαδικασία και τις κατά περίπτωση τελετουργίες άντλησης δύναμης για την ανταπόκριση στις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, με μόνους σχολιαστές τους ίδιους τους εργάτες, την καθημερινότητά τους, τις ιδέες τους, τις απόψεις τους και την ανάγκη για επιβίωση να πλαισιώνει τα πάντα. Η τοποθέτηση και η κίνηση της κάμερας ακολουθεί τις κινήσεις των εργατών και του αντικειμένου εργασίας τους, παρακολουθώντας, χωρίς να παρεμβαίνει, τοποθετώντας στο απόλυτο προσκήνιο τους ίδιους τους εργάτες. «Ο Θάνατος του Εργάτη» έκανε μεγάλη αίσθηση το 2005 σε όλα τα φεστιβάλ στα οποία προβλήθηκε αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές από κοινό και κριτικούς, αν και δεν έγινε ευρύτερα γνωστός.


Τις υπόλοιπες ταινίες του κύκλου θα τις βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο

Κύκλος Προβολών: Οι Πολλαπλές Πτυχές της Εργασίας